Binnen de ggz groeit de aandacht voor leefstijl als onderdeel van herstel en behandeling. Toch blijkt het in de dagelijkse praktijk vaak lastig om leefstijl structureel te bespreken en te verankeren. Zorgprofessionals hebben behoefte aan praktische, toegankelijke hulpmiddelen die hen daarbij ondersteunen.
Dit initiatief richt zich op de implementatie van twee leefstijltools voor de ggz: de Leefstijlscreener en de Teamscan Leefstijl. De Leefstijlscreener is een korte vragenlijst die behandelaren helpt om thema’s zoals beweging, voeding, slaap en middelengebruik laagdrempelig in kaart te brengen en bespreekbaar te maken met cliënten. De Teamscan Leefstijl ondersteunt teams bij het reflecteren op de manier waarop leefstijl is ingebed in hun werkwijze, beleid en behandelomgeving.
De tools zijn ingezet binnen meerdere ggz-instellingen en gedeeld via workshops, kennissessies en bestaande netwerken. De Leefstijlscreener is beschikbaar via RoQua en kan worden gebruikt tijdens bijvoorbeeld intake, behandeling of evaluatie. De Teamscan Leefstijl is doorontwikkeld tot een visuele werkwijzer die teams helpt om gezamenlijk verbeterpunten te formuleren en vervolgstappen te bepalen.
Zorgprofessionals ervaren beide tools als duidelijk, bruikbaar en laagdrempelig. Ze helpen om het gesprek over leefstijl op gang te brengen en maken zichtbaar waar binnen teams of organisaties nog kansen liggen. Tegelijkertijd laat de implementatie zien dat duurzame inbedding vraagt om aandacht voor ondersteuning, vervolgacties, eigenaarschap en aansluiting bij beleid. Tijd en prioritering blijven daarbij belangrijke uitdagingen.
Op basis van de eerste ervaringen wordt gewerkt aan verdere doorontwikkeling en opschaling. Daarbij wordt onder andere gekeken naar uitbreiding van de Leefstijlscreener met aanvullende leefstijlthema’s, zoals stress en sociale verbondenheid, en naar bredere inzet van de Teamscan Leefstijl, ook binnen ambulante settings. Meer weten, of de tools gebruiken? Mail dan naar leefstijl@ggzcentraal.nl
Zie ook de resultaten van dit initiatief van de Coalitie Leefstijl in de Zorg implementatievoucher bij de bestanden op deze pagina.
Hoewel zorgprofessionals het belang van leefstijl erkennen, ontbreekt het in de dagelijkse ggz-praktijk vaak aan praktische en toepasbare hulpmiddelen.
Met dit project wilden we twee leefstijltools breed inzetbaar maken, zodat leefstijl makkelijker geïntegreerd kan worden in de dagelijkse zorg.
Type initiatief:
Vragenlijst
Leefstijlelement:
Ziektebeeld:
Doelgroep:
Geschikt voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden?:
Ja
Domein/sector waarin dit initiatief wordt aangeboden:
Domein waarmee wordt samengewerkt:
Provincie:
Regio:
Beschikbaarheidsvorm:
Status initiatief:
Het succes van dit initiatief ligt in het werken met direct toepasbare, laagdrempelige tools die goed aansluiten bij bestaande werkprocessen en overlegmomenten in de ggz. Hierdoor kunnen zorgprofessionals de Leefstijlscreener en Teamscan Leefstijl eenvoudig inzetten in hun dagelijkse praktijk. Tegelijkertijd draagt een enthousiaste kartrekker met mandaat binnen het team bij aan het daadwerkelijk gebruik en borging.
Leefstijl in de ggz wordt nog niet altijd als vanzelfsprekend onderdeel van de behandeling gezien. Zorgprofessionals zijn vaak gemotiveerd, maar door tijdsdruk, volle agenda’s en verschillen in kennis of werkwijze krijgt leefstijl niet altijd prioriteit. Implementatie vraagt daarom om duidelijke afspraken: wanneer wordt de tool gebruikt, wie bespreekt de uitkomsten en welke vervolgacties horen daarbij?
Inzet van de Leefstijlscreener werkt bijvoorbeeld beter wanneer deze standaard onderdeel is van intake of behandeling. Dan wordt leefstijl niet ervaren als iets ‘extra’s’, maar als een logisch onderdeel van goede zorg. Wanneer die inbedding ontbreekt, bestaat het risico dat de tool wel wordt ingevuld, maar dat de uitkomsten onvoldoende worden opgevolgd.
Voor borging en opschaling is het belangrijk dat de tools een vaste plek krijgen in bestaande werkprocessen, zoals intake, behandelplanbespreking of teamreflectie. Daarbij zijn duidelijke afspraken nodig over wie de tool gebruikt, wanneer de uitkomsten worden besproken en welke vervolgacties worden ingezet.
Een concreet voorbeeld is dat er binnen een organisatie afspraken zijn over wat er gebeurt wanneer de Leefstijlscreener laat zien dat ondersteuning nodig is, bijvoorbeeld op het gebied van slaap, beweging of middelengebruik. Dan is duidelijk welke vervolgstappen passen bij de cliënt én bij de mogelijkheden binnen de organisatie. Daarnaast blijven we werken aan doorontwikkeling van de tools, zodat ze actueel, bruikbaar en goed toepasbaar blijven in verschillende ggz-settings.
1. Betrek vanaf het begin de juiste mensen
Zorg dat mensen meedenken die straks met het initiatief moeten werken of erdoor geraakt worden, zoals zorgprofessionals, patiëntenorganisaties, ervaringsdeskundigen, beleidsmakers en implementatie- of kwaliteitsmedewerkers. Hun perspectieven helpen om beter aan te sluiten bij wat inhoudelijk belangrijk is en bij wat praktisch haalbaar is.
2. Sluit aan bij bestaande werkprocessen en blijf leren
Maak het initiatief zo concreet en toepasbaar mogelijk binnen de dagelijkse praktijk, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij intake, behandelplanbespreking of teamoverleg. Haal vervolgens actief feedback op en gebruik die om het initiatief verder te verbeteren. Zo blijft het bruikbaar en groeit draagvlak.
Functie binnen het initiatief
Post-doctoraal onderzoeker
