Het project Leefstijlbegeleiding bij MS door de apotheek laat zien hoe apotheekteams van Alrijne en Gelre leefstijladvies kunnen integreren in de zorg voor mensen met MS. De aanleiding is dat zorg steeds vaker verschuift van ziekenhuis naar thuis, leefstijl een grotere rol krijgt in ziekenhuizen en onderzoek laat zien dat leefstijlinterventies bij MS kunnen bijdragen aan minder klachten, betere gezondheid en meer eigen regie.
Het doel was om apothekers en apothekersassistenten op te leiden om laagdrempelig leefstijlgesprekken te voeren. Zij kregen scholing over MS, leefstijlinterventies, voeding, vitamine D, supplementen, het darmmicrobioom en communicatievaardigheden. Ook oefenden zij gesprekken met patiëntvertegenwoordigers en ervaarden zij via hulpmiddelen hoe het is om MS te hebben.
Een belangrijk inzicht was dat mensen met MS niet vanzelfsprekend aan de apotheek denken voor leefstijladvies, maar daar wel voor openstaan. Daarom werd een uitnodigend leefstijlkaartje ontwikkeld. Vitamine D bleek een praktische ingang om het gesprek te openen en direct waarde toe te voegen.
Door het project is leefstijl onderdeel geworden van de apotheekzorg bij MS. De apotheek geeft nu advies over vitamine D en supplementen, neemt leefstijl mee in medicatiereviews en werkt nauwer samen met neurologen, MS-verpleegkundigen en leefstijlloketten. Zorgverleners leerden elkaar beter kennen en weten elkaar ook buiten dit project makkelijker te vinden.
Succesfactoren waren de multidisciplinaire samenwerking, betrokkenheid van MS-verpleegkundigen en patiënten, ervaringsgericht onderwijs en praktische gesprekshulpen.
Barrières waren tijdgebrek, onzekerheid om het gesprek te starten en het ontbreken van structurele financiering. Voor borging zijn kartrekkers aangewezen, materialen verzameld en wordt gewerkt aan een community, digitale informatie en een leefstijlpraatkaart met MS.nl.
De kernboodschap: de apotheek kan bij MS een laagdrempelige en waardevolle rol spelen in leefstijlbegeleiding. Door leefstijl te koppelen aan medicatiebegeleiding, vitamine D-advies en jaarlijkse medicatiereviews ontstaat een praktische manier om patiënten te ondersteunen bij eigen regie en gezondheid, in nauwe samenwerking met het MS-team.
Zie ook de resultaten van dit initiatief van de Coalitie Leefstijl in de Zorg implementatievoucher bij de bestanden op deze pagina.
Ons doel is het opleiden van apotheekteams om laagdrempelig Leefstijladvies onder meer gericht op voeding, vitamines en supplementen te geven aan mensen met MS, met als resultaat duurzame, doelmatige zorg om mensen met MS langer gezond te houden. De methode die we hiervoor gebruiken is Train de trainer
Aanleiding:
In Nederland leven 37.000 mensen met MS. Het lijkt tegenstrijdig, dat de apotheek, als medicijnexpert ook leefstijladvies geeft, maar wij zien kansen op basis van deze 4 trends
– Steeds meer zorg wordt verplaatst van ziekenhuis naar thuis.
– Steeds meer ziekenhuizen krijgen een leefstijlloket
– Uit het LIMS (leefstijlinterventies bij MS) onderzoek uit 2025 blijkt dat een aangepaste leefstijl leidt tot minder last van MS symptomen, verbeterde algemene gezondheid en minder impact van MS op dagelijks functioneren
– Medicatiewijzigingen blijken een van de teachable moments te zijn
Type initiatief:
Leefstijlelement:
Ziektebeeld:
Doelgroep:
Geschikt voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden?:
Ja
Domein/sector waarin dit initiatief wordt aangeboden:
Domein waarmee wordt samengewerkt:
Provincie:
Regio:
Beschikbaarheidsvorm:
Status initiatief:
– nauwe samenwerking met het MS-neurologen
– betrokkenheid van MS-verpleegkundigen bij de scholing
– samenwerking met MS.nl
– ervaringsgericht onderwijs en het praktisch houden van de interventie.
– gebrek aan zelfvertrouwen om het gesprek te starten
– tijdgebrek
– uitstel van interne werkbesprekingen
– het ontbreken van structurele financiering.
Het vervolg richt zich op borging en uitbreiding. Beide apotheken hebben een kartrekker aangewezen. Er komt een community om best practices te delen, er is een bibliotheek met trainingsmaterialen en gesprekshulpen, en de samenwerking met leefstijlloketten en MS.nl wordt verder verkend. Ook wordt gewerkt aan een leefstijlpraatkaart en aan verwerking van leefstijladvies in digitale patiëntinformatie.
Doe het niet alleen, maar multidisciplinair
Betrek ook patienten erbij
Begin klein en ga het gewoon doen!
Functie binnen het initiatief
projectleider
