Het project “Osteoporose, wat nu?” van de Osteoporose Vereniging had als doel de bewustwording, kennis en eigen regie te vergroten bij Arabisch- en Turkssprekende 50-plussers met (een verhoogd risico op) osteoporose.
De aanleiding voor het project was dat er onvoldoende kennis bestaat over osteoporose en de rol van leefstijl in de behandeling. Veel mensen weten niet wat zij zelf kunnen doen op het gebied van voeding, beweging en medicatie, waardoor zij minder regie nemen over hun gezondheid. Eerdere voorlichtingsmaterialen, zoals explainer- en beweegvideo’s, bleken effectief, maar bereikten mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden en specifieke migrantengroepen onvoldoende.
Het project richtte zich daarom specifiek op Arabisch- en Turkssprekende mensen. Het probleem lag zowel in het ontbreken van begrijpelijke informatie in de juiste taal als in het moeilijk bereiken van deze doelgroep.
De oplossing bestond uit het toegankelijk maken van bestaande materialen door deze te vertalen, ondertitelen en nasynchroniseren in het Arabisch en Turks. De inhoud focuste op leefstijlfactoren zoals bewegen, voeding en therapietrouw. Er werd expliciet rekening gehouden met beperkte gezondheidsvaardigheden door gebruik van eenvoudige taal, animaties en visuele ondersteuning.
Tijdens het project werden de materialen getest met de doelgroep, zodat deze beter aansloten bij hun behoeften en belevingswereld.
De ontwikkelde materialen zijn verspreid via verschillende kanalen, waaronder websites van de vereniging en zorgverleners, nieuwsbrieven, sociale media en netwerken zoals Chronisch Zorgnet en Stichting Interculturele Zorg.
Het project resulteerde in toegankelijke, landelijk inzetbare voorlichtingsmaterialen die bijdragen aan betere informatievoorziening en het versterken van eigen regie bij deze doelgroep.
Zie ook de resultaten van dit initiatief van de Coalitie Leefstijl in de Zorg ontwikkelvoucher bij de bestanden op deze pagina.
De bewustwording en kennis over osteoporose te vergroten onder Arabisch- en Turkssprekende mensen door begrijpelijke, toegankelijke informatie en voorlichtingsmateriaal beschikbaar te maken in het Arabisch en Turks, zodat zij beter in staat zijn eigen regie te nemen in preventie en behandeling via bewegen, voeding en – indien nodig – medicatie.
Type initiatief:
Leefstijlelement:
Ziektebeeld:
Osteoporose
Doelgroep:
Geschikt voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden?:
Ja
Domein/sector waarin dit initiatief wordt aangeboden:
Domein waarmee wordt samengewerkt:
N.v.t
Provincie:
Regio:
Beschikbaarheidsvorm:
Status initiatief:
Een belangrijke succesfactor van dit initiatief is het actief betrekken van de doelgroep gedurende het hele ontwikkelproces. De materialen zijn niet alleen vóór, maar vooral mét Arabisch- en Turkssprekende mensen ontwikkeld en getest. Hierdoor sluiten de inhoud, taal en vorm beter aan bij hun belevingswereld en behoeften.
Een tweede succesfactor is het verlagen van taal- en gezondheidsvaardigheidsbarrières. Door bestaande explainer- en beweegvideo’s te vertalen, ondertitelen en nasynchroniseren, en gebruik te maken van eenvoudige taal en visuele ondersteuning, wordt complexe informatie toegankelijker voor mensen die moeite hebben met medische informatie.
Concreet voorbeeld:
Bij de ontwikkeling van de video’s werd eerst de vertaalde tekst getest bij Arabisch- en Turkssprekende deelnemers uit onze omgeving (familie, kennissen en vrienden). Op basis van hun feedback zijn de teksten aangepast voordat de definitieve nasynchronisatie werd gemaakt. Vervolgens werden dezelfde deelnemers opnieuw betrokken om de eindversie te beoordelen. Deze iteratieve aanpak zorgde ervoor dat de materialen daadwerkelijk begrijpelijk en passend waren voor de doelgroep.
Een belangrijke barrière van dit initiatief was het daadwerkelijk bereiken van de doelgroep, ondanks dat er passende en toegankelijke materialen waren ontwikkeld. Hoewel de video’s en informatie in het Arabisch en Turks beschikbaar kwamen, bleek dat verspreiding via bestaande kanalen alleen niet voldoende was om de beoogde doelgroep effectief te bereiken.
Dit komt doordat de doelgroep minder vaak gebruikmaakt van reguliere communicatiekanalen van patiëntenorganisaties of zorgverleners, en vaker afhankelijk is van informele netwerken of fysieke ontmoetingsplekken, zoals moskeeën en buurthuizen. Hierdoor is extra inspanning nodig om hen actief op te zoeken en te betrekken.
Om dit initiatief te borgen en op te schalen is vooral nodig: een gerichte en duurzame implementatiestrategie, waarbij niet alleen materialen beschikbaar zijn, maar deze ook structureel de doelgroep bereiken via passende kanalen en partners.
Een eerste belangrijke voorwaarde is structurele inbedding in bestaande netwerken en beleid. Het thema beperkte gezondheidsvaardigheden is opgenomen in het jaarplan van de Osteoporose Vereniging, waardoor onderhoud en doorontwikkeling van de materialen geborgd zijn.
Daarnaast is actieve en doelgroepgerichte verspreiding essentieel. Dit vraagt om samenwerking met sleutelorganisaties, zorgverleners en gemeenschappen (zoals moskeeën), én om gebruik van middelen die aansluiten bij de doelgroep, zoals eenvoudige folders, visueel materiaal en persoonlijke benadering.
In een vervolgproject is de zwakkebottentest herschreven op B1-niveau en vertaald naar het Arabisch en Turks. Daarnaast is een meertalige folder ontwikkeld die verwijst naar de vertaalde video’s. Deze is eerst via een pilot getest en daarna landelijk verspreid.
Dit voorbeeld laat zien dat borging en opschaling niet alleen draaien om het beschikbaar houden van materialen, maar vooral om het verbeteren van bereik en gebruik in de praktijk.
1. Betrek de doelgroep vanaf het begin en gedurende het hele proces
Zorg dat je niet alleen vóór de doelgroep ontwikkelt, maar vooral mét hen. Door materialen in verschillende fases te testen (eerst tekst, daarna eindproduct), krijg je waardevolle feedback en voorkom je dat je iets ontwikkelt dat niet aansluit.
Voorbeeld: In dit project werden vertalingen eerst apart getest voordat de video’s werden nagesynchroniseerd. Daarna werd de eindversie opnieuw beoordeeld door de doelgroep. Dit leidde tot meerdere aanpassingen, maar uiteindelijk tot beter passende en begrijpelijke materialen.
2. Denk vanaf de start na over bereik en implementatie, niet alleen over ontwikkeling
Goede materialen alleen zijn niet genoeg; het bereiken van de doelgroep vraagt om een doordachte en vaak langdurige strategie met passende kanalen en partners. Begin hier dus vroeg mee.
Voorbeeld: Ondanks succesvolle ontwikkeling van de materialen bleek het bereiken van de doelgroep uitdagend. Daarom is een vervolgproject opgezet met een gerichte verspreidingsstrategie, zoals het inzetten van meertalige folders en pilots via specifieke netwerken.
Functie binnen het initiatief
Beleidsmedewerker
