Handleiding ‘In gesprek over alcoholgebruik’

Samenvatting van initiatief

Het Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek heeft een handleiding ontwikkeld voor professionals in de eerste lijn en het sociaal domein. Hierin staat een adviesgesprek op maat, dat je als professional kunt inbedden in je eigen beroepspraktijk. Dit gesprek hoeft maar een paar minuten te duren. Een kleine tijdsinvestering, die veel voor je patiënt of cliënt kan betekenen. Om een kort adviesgesprek te kunnen voeren is wel een goede voorbereiding nodig. In de deze handleiding vind je alle informatie over voorbereiding én uitvoering van dit adviesgesprek.

 

Doel initiatief

Ondersteuning van zorgprofessionals in het voeren van een gesprek over alcoholgebruik met patiënten en cliënten.

 

Type initiatief:

Leefstijlelement:

Ziektebeeld:

Doelgroep:

Geschikt voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden?:

Nee

Domein/sector waarin dit initiatief wordt aangeboden:

Domein waarmee wordt samengewerkt:

N.v.t

Provincie:

Regio:

Beschikbaarheidsvorm:

Status initiatief:

Wat zijn succesfactoren van dit initiatief?

Centraal in deze handleiding staat een leidraad voor een adviesgesprek over alcohol dat kort, concreet en eenvoudig in te passen is in de dagelijkse praktijk. Hierdoor sluit het initiatief aan bij de realiteit van de eerstelijnszorg en het sociaal domein, waar tijd vaak schaars is.
De focus ligt op het herkennen en bespreken van risicovol alcoholgebruik in een vroeg stadium. Juist in deze fase kunnen kleine interventies grote gezondheidswinst kunnen opleveren.
Het initiatief staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een breed ondersteuningsaanbod van het Samenwerkingsverband vroegsignalering, zoals zakkaartjes, webinars en deskundigheidsbevordering.

 

Wat zijn barrières van dit initiatief?

Uit onderzoek weten we dat zorgprofessionals verschillende barrières ervaren in het bespreken van alcohogebruik. Bijvoorbeeld gebrek aan tijd, angst voor weerstand of onduidelijkheid over verwijsmogelijkheden.

 

Wat is er nodig om dit initiatief te borgen en/of op te schalen?

Het gesprek over alcohol zou een vast onderdeel moeten worden van bestaande werkwijzen (zoals intake, leefstijlgesprekken of periodieke controles). Het is belangrijk dat professionals zich bekwaam voelen om het gesprek te voeren en weten wat ze kunnen doen als er iets naar voren komt. Deskundigheidsbevordering en vergroting van het maatschappelijk en professional draagvlak t.a.v. praten over alcohol kunnen hier bijvoorbeeld bij helpen.

 

Welke twee tips of geleerde lessen zou je andere (startende) initiatieven mee willen geven?

1. Neem voldoende tijd om toe te werken naar een product waar alle betrokken partijen zich in kunnen vinden, zodat er ook draagvlak is voor de implementatie.
2. Verdiep je in de behoefte van de doelgroep en sluit aan op de praktijk. Als tijdgebrek bijvoorbeeld een bekende kwestie is, zorg dan dat het initiatief onderdeel wordt van bestaande processen, in plaats van dat het er bovenop komt.

Organisaties en/of partners betrokken bij de ontwikkeling van het initiatief

Overige:

Trimbos-instituut, Tranzo, Verslavingskunde Nederland

Organisaties en/of partners waarmee wordt samengewerkt

Overige:

Trimbos-instituut, Tranzo, Verslavingskunde Nederland

Lopende of afgeronde onderzoeken

Contact

Contactpersoon

Tamarah de Jong

Functie binnen het initiatief

Projectleider Werkgroep Eerste lijn

Site en bestanden

Nieuw toegevoegde praktijkvoorbeelden

Publicatiedatum:

02-07-2026

Regio:

Publicatiedatum:

02-07-2026

Regio: