In Dukenburg wordt met steun van een implementatievoucher van de Coalitie Leefstijl in de Zorg gewerkt aan duurzame leefstijlinterventies voor inwoners met een verhoogd risico op leefstijlgerelateerde aandoeningen, maar die (nog) niet in aanmerking komen voor een GLI. Fysiotherapiepraktijk Fy-fit werkt hiervoor samen met huisartsen, buurtsportcoaches, de GGD, sociaal werk en de HAN.
Het project zet sterk in op begrijpelijke communicatie, persoonlijke begeleiding en het ontwikkelen van toegankelijke materialen zoals visuele voorlichting en werkboeken. Daarnaast worden professionals geschoold in het ondersteunen van mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Zo ontstaat een integrale en laagdrempelige aanpak waarin zorg en welzijn elkaar versterken en waarin leefstijlbegeleiding beter aansluit bij de leefwereld van bewoners uit lage SES-wijken.
Het initiatief richt zich op het verbeteren van de gezondheid en leefstijl van inwoners van de Nijmeegse wijk Dukenburg, met specifieke aandacht voor bewoners met een lage sociaaleconomische status en beperkte gezondheidsvaardigheden. Het doel is om leefstijlbegeleiding toegankelijk te maken voor iedereen, door:
– het ontwikkelen van begrijpelijke en visuele materialen die aansluiten bij beperkte basisvaardigheden;
– het trainen van professionals in het omgaan met taalbarrières en laaggeletterdheid;
– het versterken van samenwerking tussen zorgprofessionals en partners in het sociaal domein;
– het opzetten van een duurzame ketenaanpak waarin preventie, begeleiding en doorstroom naar passende voorzieningen centraal staan.
Type initiatief:
Leefstijlelement:
Ziektebeeld:
Doelgroep:
Geschikt voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden?:
Ja
Domein/sector waarin dit initiatief wordt aangeboden:
Domein waarmee wordt samengewerkt:
Provincie:
Regio:
Beschikbaarheidsvorm:
Status initiatief:
Praktische scholing en bewustwording
Workshops en trainingen met acteurs boden zorgprofessionals de kans om direct te oefenen met herkenbare situaties en hun eigen communicatie te verbeteren.
Toegankelijke materialen voor cliënten
Het visuele en eenvoudige werkboek hielp cliënten leefstijlthema’s beter te begrijpen en stimuleerde eigen regie en betrokkenheid.
Structurele samenwerking met het sociaal domein
Wandellunches en Veel-hoek overleggen versterkten de onderlinge samenwerking en het wederzijds begrip tussen zorg en sociaal domein.
Neveneffect: integratie van zorg en sociaal spreekuur
Een belangrijke opbrengst is de gezamenlijke ontwikkeling van een beweegspreekuur met huisartsen en de uitbreiding naar een sociaal spreekuur.
Voorbeeld: in dit sociaal spreekuur fungeert een professional uit het sociale domein als ‘poortwachter’. Hierdoor krijgen inwoners met uiteenlopende vraagstukken – zoals financiële problemen, eenzaamheid of behoefte aan beweegondersteuning – direct passende hulp. Doordat het spreekuur plaatsvindt op de locatie van de huisarts, is de drempel laag en worden inwoners tijdig ‘gevangen’ in hun zorg- en ondersteuningsvraag.
1. Beperkte borging na eenmalige training
o Eenmalige scholing bleek onvoldoende om gedrag en bewustzijn blijvend te verankeren. Er is behoefte aan herhaling en verdieping om structurele verandering te bereiken.
2. Tijdsdruk bij implementatie
o De implementatie van materialen en werkwijzen kost tijd. Met name rond de jaarovergang leidde de drukte in de praktijk tot vertraging in verspreiding en gebruik.
3. Verschillende niveaus van vaardigheid onder collega’s
o Niet alle medewerkers voelen zich meteen vaardig in gespreksvoering met laaggeletterde of anderstalige cliënten. Sommige collega’s hebben extra ondersteuning nodig.
4. Beperkte toegankelijkheid van informatievoorziening en digitale begeleiding
o De huidige website, informatievoorziening en zorginhoudelijke begeleiding via e-healthprogramma’s zijn nog onvoldoende afgestemd op mensen met beperkte basisvaardigheden.
Om de barrière rondom toegankelijke informatievoorziening te doorbreken, zijn aanbevelingen opgesteld voor Fy-fit door de taalambassadeurs en de GGD Gelderland-Zuid:
• Inwerkprogramma: nieuwe medewerkers standaard laten kennismaken met het thema beperkte basisvaardigheden en hen de mogelijkheid bieden om de e-learning Aanpak van laaggeletterdheid (Stichting Lezen en Schrijven) te volgen.
• Website-check: gebruikmaken van HAN-studenten Communicatie voor een scan van de website (inhoud, vormgeving, verhouding tekst/pictogrammen) en het herschrijven van folders.
• Meertalige materialen: inzetten van beeldmateriaal en filmpjes met uitleg in meerdere talen over leefstijl, klachten en behandelingen, zowel op de website als in e-healthprogramma’s.
• Intakeproces: evalueren van het huidige gebruik van vragenlijsten. Afwegen of een vereenvoudigde versie op B1-niveau meer efficiëntie en gebruiksgemak oplevert.
Het werkboek wordt structureel ingezet binnen leefstijlbegeleiding door leefstijlcoaches
Deelname aan structurele overleggen met sociale domein (veel-hoek)
Professionals weten de weg naar het sociaal domein en verwijzen vaker door.
De basis voor structurele wijkgerichte samenwerking is gelegd: netwerkcontacten, overlegmomenten en gezamenlijke acties worden voortgezet, ook buiten dit project. Zie ook eerder voorbeeld sociale spreekuur.
Er is een vervolgsubsidieaanvraag gedaan om:
De website en digitale informatievoorziening begrijpelijker en visueler te maken.
Meertalige uitleg en AI-tools (zoals Synthesia-video’s) in te zetten binnen e-healthprogramma’s.
Er wordt inmiddels ook samengewerkt in andere projecten rond preventie en het verkleinen van gezondheidsverschillen, waarbij dit leefstijlproject als voorbeeld en ingang dient.
Om te zorgen dat aandacht voor beperkte basisvaardigheden structureel verankerd blijft in de praktijk, zijn de volgende acties afgesproken:
Inwerkprogramma: het thema beperkte basisvaardigheden wordt standaard opgenomen in het inwerkprogramma voor nieuw personeel. Nieuwe medewerkers krijgen de mogelijkheid om de e-learning Aanpak van laaggeletterdheid (Stichting Lezen en Schrijven) te volgen.
Interne communicatie: het thema komt periodiek terug in de nieuwsbrief, zodat het hele team betrokken blijft en bewustzijn behouden blijft.
Jaarlijkse terugkoppeling met GGD: de gezondheidsmakelaar van GGD Gelderland-Zuid komt eenmaal per jaar langs om vraagstukken rond dit thema op te halen, de aandacht te vernieuwen en samen nieuwe acties of afspraken te maken.
Investeer in toegankelijke communicatie vanaf de start
In lage SES-wijken hebben relatief veel bewoners beperkte basisvaardigheden. Daarom is het belangrijk om materialen rondom leefstijlbegeleiding en zorg direct visueel, eenvoudig en meertalig te ontwikkelen. Dit voorkomt dat er achteraf aanpassingen nodig zijn, wat tijd en middelen bespaart. Bovendien zorgt het ervoor dat de doelgroep zich sneller aangesproken en betrokken voelt.
Zoek actief de samenwerking met het sociaal domein
Gezondheidsvraagstukken hangen vaak samen met bredere problemen, zoals financiën, huisvesting of eenzaamheid. Door vroegtijdig partners uit het sociaal domein te betrekken, zoals buurtsportcoaches, gezondheidsmakelaars of sociaal werkers, ontstaat er een warme overdracht en een veel duurzamer effect.
Daarbij geldt dat leefstijl en preventie momenteel vaak nog niet tot de vergoede zorg behoren. Juist daarom is samenwerking met partners uit het sociaal domein essentieel om duurzame verandering te realiseren en te borgen.
Functie binnen het initiatief
Projectcoordinator
